Friday, February 19, 2021

Өнөөдөр бидний бахдан дурсах бүхэн 
Өөрийн үедээ гаслан байсан ч байж магад 
Магадгүй яг одоо дэвсэлж буй бүхнээ 
Маргааш бид хайлан дуулж ч мэднэ
 
Бахдам бүхэн дардан замаар ирсэн байдаггүй 
Бачимдам бүхэн мунхаг замаар явсан байдаггүй 
Сана даа, шарх болгон сорви болон тогтдоггүй 
Шаналал бүхэн харуусал болон үлддэггүй


Ерөнхийлөгчөө захиалав


Хууль бол нэгэн цаг үед амьдарч буй үеийнхний боловсрол, ёс, уламжлал, гадаад дотоод нөхцөл байдал зэрэгтээ тулгуурлан хамтдаа хэрхэн амьдрахаа тохирч, бичиглэн баталсан тоглоомын дүрэм. Монголоо хөгжүүлье, ард түмнээ хүн шиг амьдруулая гэсэн сэтгэлтэй хэн ч энэ тоглоомын дүрэмд энэ тэнцүү боломжтойгоор оролцох учиртай. Зөв хүн Электорат эвслээс гаргасан Ерөнхийлөгчөө захиалъя уриалгыг хараад Ерөнхийлөгчийн албанд хэн дэвшиж болох хийгээд болохгүй, нэр дэвшигчийг захиалж болох уу, болохгүй юу, яагаад гэх мэт асуултууд өөртөө тавьж тунгаав, мөрөөдөв. 

Өнөөгийн өөрсдийгөө шинжихүй: Монгол улсын иргэн бүр 18 нас хүрмэгц төрийн байгуулалд сонгох эрхтэй, харин сонгогдох насыг төрийн байгууллага албан тушаалд тавих шаардлагыг харгалзан хуулиар тогтооно хэмээн Үндсэн хуулиараа тунхагласан. (ҮХ-н 2-р бүлэг, 16 дугаар зүйл, 9 дэх заалт). УИХ-д нэр дэвшигч 25-аас дээш настай байх бол Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийн хувьд энэ шаардлага 50-ийн (45 байсныг шинэчилсэн өөрчлөлтөөр ийнхүү өсгөсөн) босго давснаар эхлэнэ. (ҮХ-н 2-р бүлэг, 30 дугаар зүйл, 2 дах заалт) 

Яагаад ер нь сонгуулийн насанд хүрэнгүүт Британи зэрэг орон шиг сонгогдох эрх нь бас зэрэг нээгдэж болдоггүй юм бол. Тоглоомын дүрмээс өнөөгийн бид хэнийг төлөвшсөн, итгэл даах хүн гэж үзэх вэ гэдэг хандлагадаа насыг нь чухалчилдаг нь харагдана. 

Статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сан цахим хуудсан дахь мэдээллээс үзвэл сонгуулийн насны иргэд 2,1 сая ба үүнээс 540 мянга нь 50-иас дээш насныхан аж. Энэ нь Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвших эрхийг сонгуулийн насны хүн амын 25 хувь л эдлэх боломжтой гэсэн үг. Энэ хэмжээ цааш багасах хуульчилсан заалтуудтай. 

Ерөнхийлөгчид нэр дэвшихийн тулд сүүлийн 5-аас доошгүй жил эх орондоо байнга оршин суусан байна гэсэн нь хилийн чанадад амьдарч буй 50-иас дээш насны иргэдийн хувьд нэрээ дэвшүүлэх боломжгүй болгож буй. (ҮХ-н 2-р бүлэг, 30 дугаар зүйл, 2 дах заалт) Гадаадад удвал, гадаадаас ирээд удаагүй бол "гадаашчихсан" байх магадлалтай гэсэн үзэл санаанаас эхтэй заалт. Иргэд нь хоорондоо нийтийн сүлжээгээр гадаадад байгаа эсэхээрээ талцах нь үүнээс ундрагатай.

Гадаадад Монгол улсын 150 гаруй мянган иргэн ажиллаж амьдарч байдаг гэсэн багцаа тоо байх ба насжилтын бүтцийг нийт хүн амынхтай адил гэж үзвэл түүний 25 хувь буюу 37 мянга гаруй нь 50-аас дээш насных. Энэ 37 мянгыг 540 мянгаас хасахаар 513 мянга буюу 23,6 хувьд Ерөнхийлөгчид нэрээ дэвшүүлэх эрх нь үлдэнэ. Гэвч энэ хязгаарлалт ингээд зогсохгүй.

Дараагийн хязгаарлалт нь нэр дэвшигч маань улсын их хуралд суудалтай намуудаас байх гэдгээр илрэнэ. (ҮХ-н 2-р бүлэг, 3 дүгээр зүйл, 2 дахь заалт) Энэ заалт нь өнөөгийн Монголын улс төрийн намуудын тогтолцоо түүнийг даган бий болсон иргэдийн улс төржилттэй холбогдоод нэр дэвшигч нь улс төрийн намдаа тодорхой нөлөө бүхий байхаас аргагүйд хүргэнэ. Ийм хүний тоо хуруу дарам цөөн 

Өнгөц харвал хэн ч ерөнхийлөгч болж болохоор чөлөөт улс орон мэт ч энэ цаг үеийн бид өөрсдийнхөө онцлогоос хамаарч үндсэн хуулиараа хүртэл ийнхүү өөрсдийгөө хүлж ирсэн нь олон зүйл дээр харагдана.

Ирээдүйн төлөө уриалахуй 
Martin Luther King Jr-н "Нэгэн өдөр" гэж байгаад хэлдэг “Надад мөрөөдөл байна” хэмээх алдарт үг бий. Өнөөгийн байгаа байдлаа хараад би бас ингэж хэлмээр санагдав.
Нэгэн өдөр.. сонгуулийн насанд хүрсэн, Монголын төлөө гэсэн сэтгэл зүрхтэй Монгол улсын иргэн хэн ч амьдран суугаа газар нутгаасаа хамааралгүйгээр, насны хязгаарлалтгүйгээр Монгол улсын ерөнхийлөгчид нэрээ дэвшүүлж болдог байх тийм эрх зүйн орчинтой, хүмүүнлэг ардчилсан нийгэмтэй улс орон болох цаг ирнэ гэж би мөрөөдөж байна.
Ингээд би мөрөөдлийн Ерөнхийлөгчөө захиалж байна.
Гадаадад сурч боловсорсон, өдгөө гадаадад амьдарч буй, эх орныхоо төлөө ихийг хийж бүтээж яваа Монголын улс төрийн намаг балчигт шигдээгүй 40 орчим настай бүсгүйг Монгол улсын Ерөнхийлөгчид захиалж zuvhun.mn хуудсаар нь саналаа хүргүүллээ.
Нэгэн өдөр...

Thursday, December 24, 2020

Хайрла

Хүнийг хайрлахдаа нөхцөл бүү тавь 
Хүсэлдээ нийцсэн загвар бүү тулга 
Алаг хорвоод байгаагаар нь 
Ар өвөр хандлагагүй хайрла 
Аав шигийг нь сонсож хайрла 
Ажилсагийг нь хүндэлж хайрла 
Ахмадыг нь өргөж хайрла 
Алдсаныг нь уучилж хайрла 
Энхрийг ньэрхлүүлж хайрла 
Ээж шигт нь эрхэлж хайрла 
Эмзэгхэнийг нь ялдамхан хайрла 
Эрэмгийд нь зориг нэмж хайрла 
Ууртайг нь тайтгаруулж хайрла 
Уйланхайг нь аргадаж хайрла 
Унаж явааг нь түшиж хайрла 
Уул шигийг нь сүрдэж хайрла 
Сонсдогийг нь зөвлөж хайрла
Сонсдоггүйг нь зөнд нь орхиж хайрла 
Сүржинг нь өхөөрдөж хайрла 
Сүү шигийг нь чин хайрла 
Худалчыг нь зэмлэж хайрла 
Хуншгүйг нь хөндийхөн хайрла 
Хар бараан санагдах цагт ч 
Хайрлах л чадвартай бай

Wednesday, November 25, 2020

Хүй мандалын нэгээхэнд сорви үлдээлгүй 
Хөрст дэлхийн элгэнд сорви үлдээлгүй 
Хүний сэтгэлийн угт сорви үлдээлгүй 
Хүн явахсан

Tuesday, July 28, 2020

Байхгүй мэт байсаар баймаар Байсаар мэт байхгүй болмоор